آرتریت روماتوئید
آرتریت روماتوئید بیماری خودایمنی بلندمدتی است که مفصل‌ها را دردناک، متورم و خشک می‌کند. تشخیص زودهنگام اهمیت دارد، چون آسیب مفصل بیشتر برگشت‌پذیر نیست و درمان به‌موقع جلوی آن را می‌گیرد.
این بیماری چیست؟
دستگاه ایمنی کارش جنگیدن با عفونت است. در آرتریت روماتوئید این دستگاه به اشتباه به سلول‌هایی حمله می‌کند که داخل مفصل را پوشانده‌اند. مفصل ورم می‌کند، خشک و دردناک می‌شود و با گذشت زمان ممکن است غضروف و استخوان اطراف آن آسیب ببیند.
علت دقیق این اشتباه روشن نیست. زن بودن، سابقهٔ خانوادگی و کشیدن سیگار خطر را بیشتر می‌کنند.
چه نشانه‌هایی دارد؟
- درد، ورم و خشکی مفصل، بیشتر در دست، پا و مچ
- خشکی صبحگاهی که طول می‌کشد
- خستگی و گاهی کاهش وزن
- دوره‌هایی که بیماری بدتر می‌شود و به آن‌ها «حمله» یا «شعله‌ور شدن» می‌گویند
این بیماری فقط مفصل را نمی‌گیرد. ریه، قلب و چشم هم ممکن است ملتهب شوند، و خطر سکتهٔ قلبی و مغزی بیشتر می‌شود. کنترل خوب بیماری این خطرها را کم می‌کند.
چرا زود مراجعه کردن مهم است؟
آسیب مفصل ممکن است از همان یکی دو سال اول شروع شود و وقتی رخ داد معمولاً برنمی‌گردد. برای همین اگر مفصل‌هایتان چند هفته است ورم و خشکی دارند، منتظر نمانید.
چطور بررسی می‌شود؟
آزمایش واحدی برای این بیماری وجود ندارد. پزشک این‌ها را کنار هم می‌گذارد:
- شرح حال: نشانه‌ها کی و چطور شروع شده‌اند، چه کارهایی سخت شده و چه داروهایی مصرف می‌کنید.
- معاینه: مفصل‌ها، پوست، و گوش دادن به ریه‌ها.
- آزمایش خون: RF و anti-CCP، شمارش سلول‌های خون، و ESR و CRP که التهاب را نشان می‌دهند.
- تصویربرداری: رادیوگرافی، سونوگرافی یا MRI.
درمان در کل چه شکلی دارد؟
این بیماری درمان قطعی ندارد، ولی با تشخیص زود و درمان مناسب بسیاری از بیماران ماه‌ها یا سال‌ها بدون حمله زندگی می‌کنند و کارشان را ادامه می‌دهند. هدف درمان کم کردن درد و التهاب، کند یا متوقف کردن آسیب مفصل و اندام‌ها و حفظ توان انجام کارهای روزانه است.
- داروهای تعدیل‌کنندهٔ بیماری (DMARD): مسیر بیماری را کند یا عوض می‌کنند. اثرشان چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد.
- داروهای بیولوژیک و مهارکننده‌های JAK: وقتی درمان اول کافی نباشد به‌کار می‌روند.
- داروهای ضدالتهاب و کورتون: برای کم کردن سریع‌تر درد و ورم، با کمترین مقدار لازم.
- فیزیوتراپی و کاردرمانی: برای حفظ قدرت و حرکت و آسان‌تر کردن کارهای روزانه.
- جراحی: برای بعضی مفصل‌هایی که آسیب دائمی دیده‌اند.
داروی شما را پزشک انتخاب می‌کند و ممکن است در طول زمان عوض شود. بیشتر این داروها به آزمایش منظم نیاز دارند.
چه کاری از خودتان برمی‌آید؟
- وقتی بیماری فعال است بیشتر استراحت کنید، و وقتی آرام است بیشتر ورزش کنید. استراحت‌های کوتاه بهتر از ماندن طولانی در تخت است.
- سیگار را کنار بگذارید.
- از پزشک بپرسید به مکمل کلسیم و ویتامین D یا بررسی پوکی استخوان نیاز دارید یا نه، به‌ویژه اگر کورتون مصرف می‌کنید.
- واکسن‌هایتان را با پزشک مرور کنید.
کی فوری کمک بگیرید؟
مفصلی که ناگهان خیلی دردناک، داغ و ورم‌کرده شده، به‌ویژه همراه تب یا لرز، ممکن است عفونی باشد. افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید بیشتر در معرض عفونت مفصل‌اند و این حالت همان روز باید بررسی شود. فهرست کامل نشانه‌های خطر را بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
جواب RF من منفی است. پس آرتریت روماتوئید ندارم؟
نه الزاماً. همهٔ مبتلایان RF مثبت ندارند و بعضی افراد با آزمایش خون کاملاً طبیعی هم این بیماری را دارند. برعکس، RF مثبت هم به‌تنهایی تشخیص نیست، چون در بعضی افراد بدون این بیماری یا با بیماری دیگری دیده می‌شود.
عکس رادیوگرافی‌ام طبیعی بود. یعنی مشکلی نیست؟
در مراحل اول بیماری، پیش از آسیب مفصل، رادیوگرافی معمولاً طبیعی است. سونوگرافی و MRI گاهی زودتر تغییرات را نشان می‌دهند.
سیگار اثر دارد؟
بله. سیگار از عوامل خطر این بیماری است. اگر سیگار می‌کشید، از پزشک برای ترک آن کمک بگیرید.
ارثی است؟
داشتن بستگان مبتلا خطر را بیشتر می‌کند، ولی به این معنا نیست که بیماری حتماً به فرزندان می‌رسد.
گام اول، کنار هم گذاشتن نشانه‌ها.
برای نوبت به صفحهٔ نوبت بروید یا با پشتیبانی صحبت کنید. جواب آزمایش‌های قبلی و فهرست داروهایتان را هم آماده کنید.